Alles over stoma en incontinentie

Wat is een stoma?

Het krijgen van een stoma is een ingrijpende gebeurtenis: zowel voor jezelf, als voor je familie en je naaste omgeving. Wanneer je stoelgang of urine niet meer via de natuurlijke manier kan ontlasten, verandert je leven immers aanzienlijk. Soms tijdelijk, soms voorgoed. Belangrijk is dat je je als stomadrager gesteund en gesterkt voelt. Met een goede begeleiding en inzicht in de verschillende opvangmiddelen, kan je je stoma maximaal integreren in je leven. En dat is ons doel: ervoor zorgen dat je niet aan levenskwaliteit inboet en alle dingen die je vroeger graag deed, ook gewoon kan blijven doen.

Campagnebeeld stoma

Wat is een stoma?

  • Een stoma is een kunstmatige uitgang die in je buikwand wordt aangebracht na een operatie waarbij een stukje van je darmstelsel wordt weggenomen. Dat gebeurt bijvoorbeeld bij een kwaadaardige tumor in de darmen of bij ontstekingen zoals de ziekte van Crohn. Je krijgt soms ook een stoma wanneer je dikke darm tijdelijk moeten rusten na een operatie.
  • Een stoma is nodig wanneer je ontlasting niet meer via de natuurlijke weg kan. Je stoelgang of urine verlaten dan je lichaam via een stoma. Hierbij wordt een stukje darm aan de buitenkant van je buikwand bevestigd. Ter hoogte van je stoma wordt een opvangsysteem gekleefd, waarin je stoelgang of urine wordt opgevangen.

Welke soorten stoma's zijn er?

Er zijn drie soorten stoma’s: colostoma, ileostoma en urostoma.

  • Een colostoma is een kunstmatige opening ter hoogte van de dikke darm. De opening wordt meestal aan de linkerkant van je buik voorzien. Een colostoma kan tijdelijk zijn om een deel van je dikke darm tijdelijk wat rust te gunnen. Als een deel van je dikke darm is weggehaald en het niet mogelijk is om de beide overgebleven delen aan elkaar te zetten, krijg je een blijvende stoma.
     
  • Een ileostoma is een kunstmatige opening ter hoogte van de dunne darm. De opening wordt meestal aan de rechterkant van je buik voorzien. Een ileostoma kan tijdelijk zijn om het verder gelegen deel van je darm wat rust te gunnen. Wanneer de darm niet meer kan functioneren, krijg je een blijvende stoma.
     
  • Een urostoma is nodig als je urine je lichaam niet meer langs de natuurlijk weg kan verlaten. Dit komt vooral voor bij blaaskanker, omdat je blaas dan meestal wordt verwijderd. Een stukje van je darm wordt gebruikt om de twee urineleiders te verbinden met de uitgang in je buikwand. De ligging van een urostoma is meestal aan de rechterkant. Een urostoma is altijd blijvend.

Welke invloed heeft een stoma op mijn stoelgang?

  • Je dikke darm ligt op het einde van je spijsverteringsstelsel. Een van de belangrijkste functies van je dikke darm is vocht onttrekken aan je darminhoud. Als er een stukje van je dikke darm is weggenomen, kunnen de dunne darm en het andere deel van je dikke darm hun werk nog normaal doen.
  • Met een colostoma heb je een grotendeels normale stoelgang.
  • Bij een ileostoma kan de ontlasting niet meer langs de dikke darm passeren, en dat zorgt voor een meer waterige stoelgang.

Man met stoma

Hoe kan ik ontlasting opvangen?

Om je ontlasting op te vangen heb je steeds een opvangzakje nodig. Een stomaplaatje zorgt ervoor dat dit perfect aansluit op je stoma. Er bestaan twee soorten opvangsystemen: een eendelig en een tweedelig. Bij het eendelig systeem zitten het stomaplaatje (huidplaat) en het opvangzakje aan elkaar vast. Het wordt dus in zijn geheel aangebracht en verwijderd. Bij een tweedelig systeem moet je het opvangzakje afzonderlijk vastklikken of -kleven aan de huidplaat. Het opvangzakje kan je dagelijks vervangen, het plaatje kan twee à drie dagen bevestigd blijven. Zowel bij het eendelig of tweedelig systeem heb je de keuze tussen vlakke platen of convexe platen. Een vlakke plaat gebruik je het best als je stoma minstens 1 cm boven je huidoppervlak uitsteekt. Een convexe plaat gebruik je bij een vlak of ingetrokken stoma.

  • Bij een perfect ronde stoma kan je een voorgeknipt stomaplaatje gebruiken.
  • Er bestaan ook uitknipbare platen die je zelf kan uitknippen om een perfecte aansluiting rond je stoma te verzekeren.
  • Een kneedbare stomaplaat kan je modelleren met je vingers, zodat het perfect rond je stoma aansluit en er een kraagje rond vormt.

Opvangzakjes voor een urostoma zijn voorzien van een kraantje. Het opvangzakje is onderverdeeld in afzonderlijke vakjes om de opgevangen urine automatisch beter te spreiden. Ook blijft het zakje hierdoor plat en is het niet te zien onder je kleding. Bij een ileostoma is je stoelgang vloeibaar. Ook hier kan je een opvangzakje gebruiken dat je kan leegmaken. Dit zakje voor een colo- of ileostoma is voorzien van een gas- en geurfilter, die voorkomt dat het zakje opbolt en dat er zich nare geurtjes kunnen verspreiden.

    Heb ik recht op een financiele tegemoetkoming?

    Als je materiaal voor stomazorg nodig hebt, kan je een tegemoetkoming krijgen van het Riziv. Alle bandagisten van Thuiszorgwinkel werken met een derdebetalersregeling. De betaling verloopt rechtstreeks tussen de bandagist en je ziekenfonds. Bij een eerste levering van stomamateriaal, moet je een voorschrift van een arts of specialist voorleggen. Voor de daaropvolgende leveringen hoef je dit niet meer te doen. Enkel als je je stoma wil irrigeren, heb je nog een extra voorschrift nodig.

    De dotatie (= de hoeveelheid materiaal waarbij het Riziv tussenkomt) is wettelijk bepaald. De dotatie verschilt per soort stoma en per gebruikt opvangsysteem. Een dotatieperiode duurt meestal drie maand. In functie van tijdelijke stoma’s kan die periode worden aangepast naar bijvoorbeeld een maand. Onze bandagisten geven je hierover graag advies.

    Kan ik nog gewone kleren dragen als ik een stoma heb?

    In principe wel. Je zal zelf snel merken welke kledij nog aangenaam aanvoelt. De enige kledingstukken die je niet kan dragen zijn degene die je stoma of opvangzakje samendrukken. Er bestaat aangepaste kledij die speciaal ontworpen is om je stoma te ontzien. Er is zelfs een compleet gamma aangepaste zwem- en strandkleding. Je kan ook een stomaband dragen waarmee je je stoma helemaal onder je kleren verbergt.

    Mag ik alles eten met een stoma?

    Kort gezegd: je mag alles eten, maar enige voorzichtigheid is toch nodig. Een specifiek dieet is sowieso niet nodig. Belangrijk is wel dat je veel water drinkt.

    • Drink minimaal twee liter water per dag. Zo hou je de zuurtegraad van je urine op peil. Normale urine heeft een zuurtegraad tussen 5,8 en 6,2 en is kleurloos en helder. Is je urine geel tot donkergeel, dan drink je best wat meer.
    • Sommige voedingsstoffen (bv. asperges, rode biet, eieren, thee en citrusvruchten) hebben invloed op de geur en kleur van je urine. Dit wil niet zeggen dat je deze niet meer mag eten of drinken: ze bevatten immers voedingsstoffen die waardevol zijn voor je lichaam.

    Kan ik mijn stoma voor een langere tijd ontlastingsvrij houden?

    • Door je colostoma te spoelen of te irrigeren, kan je een tijdje ontlastingsvrij zijn. Dat kan handig zijn als je wil gaan sporten.
    • Bij een spoeling van je stoma breng je via een irrigatieset met trechter een hoeveelheid lauw water in je darmen. Wanneer je dat water samen met de aanwezige stoelgang wegvoert zijn je darmen leeg en kan je tot 48 uur vrij zijn van ontlasting. In plaats van een opvangzakje bevestig je dan een stomaplug of stomacap in de vorm van een pleister die zo plat is dat hij niet zichtbaar is onder je kleding. Je darmgas gaat daarbij geluidloos en onopvallend door een geurneutraliserende filter.
    • Let wel, niet iedereen met een stoma kan irrigeren. Een ileostoma bijvoorbeeld kan je niet spoelen. Het is ook niet iets dat je zomaar even doet. Het is een handeling die behendigheid vraagt en best ook een aantal keer uitvoert. Niet een keer per week of maand, maar best om de twee dagen. Anders is de kans groot dat het spoelen niet echt werkt. Als je je stoma wil irrigeren, heb je steeds het advies van een arts of gespecialiseerd verpleegkundige nodig. Zij kunnen je ook een voorschrift bezorgen. Je stoma op eigen houtje en zonder toestemming spoelen is ten zeerste afgeraden.

    Onze bandagisten staan je met raad en daad bij. Blijf niet met je vragen zitten, maar vraag een afspraak in een Thuiszorgwinkel in je buurt.