Voelen je benen vaak zwaar en vermoeid aan? Zie je verkleurde adertjes of grotere knobbels onder het huidoppervlak en vormt zich tegen de avond vochtophoping rond je enkels? Dan heb je mogelijk last van spataders. En daar blijf je beter niet mee zitten. Voor een juiste diagnose en professionele behandeling legden we ons oor te luisteren bij Dr. Veerle Laeremans, fleboloog in het Jessa Ziekenhuis in Hasselt. Samen met Dr. Caroline Heerinckx is zij er gespecialiseerd in de diagnose en behandeling van spataders en hun mogelijke gevolgen.

slecht sluitende klepjes in de aders

Dr. Laeremans: ‘Spataders manifesteren zich voornamelijk in de benen omdat die het meest onderhevig zijn aan de zwaartekracht. Er zijn twee soorten aders in de benen: oppervlakkige aders en diepe aders. De oppervlakkige aders liggen net onder de huid en de vetlaag terwijl de diepe aders zich tussen de spieren bevinden. Het bloed in deze aders moet tegen de zwaartekracht in naar het hart worden gebracht. Daarvoor beschikken onze aders over klepjes. Die kleppen zorgen ervoor dat ons bloed niet terugvloeit naar onze voeten als we rechtop staan. Sluiten die klepjes niet goed, dan ontstaat er een opening langs waar het bloed toch terugstroomt. Het bloed zoekt zich een weg, meestal door oppervlakkige aders. De verhoogde druk en het volume verzwakken de wand en die zet uit.

wist je dat ...

  • je na een operatie aan spataders het best elke 2 jaar je benen laat checken?
  •  je spataders ook in de zomer kan laten behandelen? De warmte maakt het
  • weliswaar minder comfortabel, maar het kán.
  •  je in het vliegtuig of bij lange ritten best preventief een steunkous draagt?
  • je bij Goed thuiszorgwinkel via een venoscan kan laten opmeten hoe het met je benen is gesteld? Meer info hierover hier.

Spataders zelf zijn niet gevaarlijk. De gevolgen en complicaties die ze veroorzaken kunnen dat wel zijn. Daarom raad ik iedereen aan die er last van heeft om toch naar de huisarts te gaan. Indien nodig zal die je doorverwijzen naar een specialist. Spataders die niet verzorgd worden, kunnen een trombose veroorzaken. Als die bloedklonter zich in een diepe ader vormt, loop je kans. op een longembolie. Bij klonters in de oppervlakkige ader spreken we van flebitis: een ontsteking van de ader waardoor die hard, rood en ontstoken aanvoelt. Echt ‘spatten’ zal de ader zelden of nooit doen.’

compressiekousen met voorschrift

Indien je al therapeutische elastische kousen met een bepaalde drukwaarde kreeg voorgeschreven door een huisarts of specialist, kan je met die voorverwijzing bij Goed thuiszorgwinkel terecht. Een aanvullende venoscan is dan in principe niet nodig. Onze adviseurs en erkende bandagisten adviseren je verder rond de juiste keuze van de compressiekous, die in de meeste gevallen op maat wordt opgemeten. Ook tonen we je uitgebreid hoe jij of een zorgverlener op een eenvoudige manier de steunkousen kan aan- en uittrekken.

niet zo mooi en vaak pijnlijk

 Dr. Laeremans: ‘‘Spataders uiten zich in allerlei vormen en kleuren. Hoe dieper de ader in het onderhuidse vetweefsel ligt, hoe groener de kleur bij problemen. Zie je blauw tot paars verkleurde adertjes?   Dan bevinden ze zich heel oppervlakkig onder de huid. Maar let op, klachten en pijn verhouden zich niet rechtevenredig met wat zichtbaar is. Ik ontmoet patiënten met duidelijke spataders die weinig pijn hebben en omgekeerd zijn er mensen met zo goed als geen zichtbare aders die bijzonder veel last hebben.

Over één ding is iedereen het eens: spataders ontsieren je benen. Wie last heeft van spataders, voelt zich vaak beschaamd en draagt een lange broek in plaats van een rok of jurk. Voor veel mensen is het zich mooi willen voelen een goede reden om over te gaan tot behandelen.

Spataders kunnen ook lichamelijk last veroorzaken. Mensen vertellen me vaak dat ze meer en meer last krijgen in de benen naarmate de dag vordert: een zwaar gevoel, jeuk, toenemende druk.

Sommigen beschrijven het als een gevoel van mieren die over hun benen lopen, bijvoorbeeld als ze ’s avonds rustig in de zetel zitten. Ook zwelling ter hoogte van de enkels en nachtelijke spierkrampen staan op het lijstje van typische klachten. In die gevallen is het sowieso aangeraden om voldoende te bewegen.’

leeftijdsoverschrijvend

Dr. Laeremans: ‘We zien een grote groep vrouwen tussen 20 en 45 jaar die last heeft van spataders, en ook een groep vanaf 65 à 70 jaar. Bij ouderen ligt de oorzaak vaak in het natuurlijk verslappen van de aderwand. Vrouwen zijn ook meer belast met de aandoening dan mannen. Hormonen spelen in hun geval een belangrijke rol: tijdens het eerste trimester van de zwangerschap bijvoorbeeld worden de vaten van de moeder elastischer en neemt het bloedvolume toe. De druk verhoogt automatisch en daardoor stijgt het risico op spataders gevoelig.

Klachten en pijn verhouden zich niet rechtevenredig met wat zichtbaar is

Spataders kunnen ook erfelijk bepaald zijn. In dat geval kan je weinig doen om de ontwikkeling van spataders te voorkomen. Met doordachte keuzes kan je de evolutie ervan wel vertragen.’


Behandeling op maat

Welke behandeling je kiest, hangt in grote mate af van de last die je zowe esthetisch als op het vlak van pijn ervaart. En die last is voor iedereen anders.

Dr. Laeremans: ‘Ik vergelijk spataders vaak met een ballon. Blaas je die oneindig veel keren op, dan wordt hij slap. Hetzelfde gebeurt met je aders. En die schade is niet zomaar te herstellen. Wie niet voor een heelkundige ingreep kiest, kan de klachten verminderen dankzij therapeutische compressiekousen. Die beperken mee het risico op verwikkelingen, maar genezen de aandoening niet. Verwar de medische compressiekous niet met gewone steunkousen. Voor een therapeutische kous laat je je benen best vroeg in de ochtend opmeten. De compressie is het hoogst aan de enkel en neemt af richting de lies. Vraag hier zeker gespecialiseerd advies over.’

4 soorten behandelingen

Per jaar behandelt het Jessa Ziekenhuis op hun campus in Hasselt ongeveer duizend benen per jaar. Bij spataders zijn vier soorten heelkundige ingrepen mogelijk:

1. Sclerotherapie of spuiten

Er wordt een vloeistof in de aders gespoten die ze doet samenkleven. Het bloed kan niet meer door de ader stromen en daardoor verdwijnt ook de zichtbare verkleuring onder de huid.

2. Foamsclerotherapie of spuiten met schuim

Dit is dezelfde techniek maarnu met schuim. Zo kunnen ook grote aders en uitgebreide kluwen op dezelfde manier worden behandeld. Deze techniek wordt meer en meer gebruikt bij patiënten bij wie spataders vaak terugkomen om een operatie te vermijden.

3. Stripping of klassieke heelkundige ingreep

Via kleine incisies in de lies en aan de enkel, worden de aangetaste ader en alle zijtakken ervan uit het lichaam verwijderd.

4. Laser of moderne heelkundige ingreep

De hoofdader wordt via een laser dichtgebrand. Na 6 tot 8 maanden resorbeert het lichaam die, dat wil zeggen dat het lichaam die zelf opruimt. De zijtakken worden manueel verwijderd.